Wat is racisme?

Het begrip racisme is moeilijk objectief te omlijnen. De antiracismewet geeft geen definitie van racisme zodat het in zijn gebruikelijke betekenis begrepen moet worden. Het begrip racisme vertrekt vanuit de voorveronderstelling dat er verschillende menselijke rassen zouden bestaan. In de huidige stand van de wetenschap wordt het bestaan van verschillende mensenrassen niet langer aanvaard (zie definitie : ‘zogenaamd ras’).

Volgens het Van Dale Woordenboek:  “het uiten van minachting, vijandigheid of haat van het ene ras jegens een ander, voortkomend uit een gevoel van meerwaarde.” (Van Dale Groot Woordenboek Hedendaags Nederlands, versie 2.0, 2002)

Racisme heeft betrekking op de houding van verschillende sociale groepen tegenover elkaar, waarbij mensen op basis van vermeende biologische, genetische,… kenmerken in ‘rassen’ ingedeeld worden. De term is verbonden aan de mythe van een superieur en zuiver ras, dat beschermd moet worden tegen invloeden van of vermenging met andere inferieure ‘rassen’ (zie definitie : ‘zogenaamd ras’).

Waar men vroeger vooral trachtte om een verschil in behandeling en gedrag ten aanzien van een andere groep te rechtvaardigen op grond van biologische verschillen, is men vanaf de jaren zeventig -aanvankelijk vanuit extreemrechtse hoek- de superioriteit van de ‘eigen’ cultuur gaan benadrukken. Culturen kunnen dan best niet met elkaar worden gemengd en de eigen cultuur moet op absolute wijze worden beschermd of opgelegd aan iedereen die op ons grondgebied verblijft. Een dergelijke assimilatiegedachte gaat een stuk verder dan de verplichting voor iedereen die in België verblijft om de hier geldende regels van openbare orde te respecteren (bvb. de gelijkheid tussen mannen en vrouwen, godsdienstvrijheid, individueel zelfbeschikkingsrecht voor meerderjarigen,…) en de integratie- of inburgeringspolitiek die erop gericht is om nieuwkomers kennis te laten maken met de zeden, gewoonten en omgangsvormen in dit land.  

Verschillende culturele invloeden zijn van oudsher steeds een motor geweest voor verdere maatschappelijke ontwikkeling. Het creëren van een absolute hiërarchie tussen superieure en inferieure culturen, kan net zoals bij de klassieke rassentheorieën leiden tot een hiërarchie die toelaat dat mensen anders behandeld worden omdat ze niet tot dezelfde dominante meerderheidscultuur behoren.
 
Ondanks de toename van het zogenaamde ‘culturele racisme’ vanaf de jaren zeventig, stelt het Centrum de laatste jaren op het internet ook een terugkeer vast naar het vroegere ‘biologisch racisme’ (“blanke Europeaan”, “ons bloed”, “mondialistische krachten heulen samen om ons biologisch te vernietigen”). Dit duidt op de hardnekkigheid van uiterst primitieve reflexen (‘wij-zij’ denken). Radicale groeperingen maken gebruik van deze reflexen en de ontreddering van het individu in een complexe samenleving om op basis van uiterlijke verschillen tussen bevolkingsgroepen een (groeps)identiteit te creëren.