Woordenlijst
Deze lijst wordt regelmatig aangevuld.
A – B – C – D – E – F – G – H – I – J – K – L – M – N – O – P – Q – R – S – T – U – V – W – X – Y – Z
Actief burgerschap
Opvatting van het burgerschap als een dynamisch proces waarbij elke burger:
- het overheidssysteem begrijpt en erbij betrokken is,
- zijn rechten en plichten binnen de maatschappij kent,
- beschikt over kansen en mechanismen die hem toelaten actief deel te nemen aan het openbare leven en aan de besluitvorming.
Allochtoon
Persoon die zelf naar België immigreerde, of waarvan (één van) de voorouders naar België immigreerde.
Antisemitisme
zie jodenhaat
Asiel
Asiel is een vorm van bescherming die een land op zijn grondgebied toekent. Asiel wordt toegekend aan personen die in hun land van oorsprong en land waar ze verblijven geen bescherming krijgen, onder meer uit vrees te worden vervolgd omwille van hun ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of politieke overtuiging. De criteria voor de toekenning van asiel zijn door de Conventie van Geneve bepaald.
Asielzoeker
Een asielzoeker of kandidaat-vluchteling is een persoon die op basis van de Conventie van Genève vraagt om als vluchteling te worden erkend. De Conventie van Genève beschermt personen die met reden vrezen dat ze in hun land van herkomst zullen worden vervolgd omwille van hun: nationaliteit, ras, godsdienst, het behoren tot een bepaalde sociale groep of politieke overtuiging. Naast asiel in de betekenis die in de Conventie van Genève is vastgelegd, kan een persoon die internationale bescherming zoekt, ook andere soorten bescherming genieten, zoals tijdelijke of subsidiaire bescherming.
Assistentiehond
De assistentiehond van de persoon met een handicap is onmisbaar voor zijn verplaatsingen, zijn veiligheid en zijn autonomie.Een assistentiehond is geen gezelschapsdier : hij wordt opgeleid om de persoon met een handicap te begeleiden bij zijn verplaatsingen en bij te staan bij handelingen van alle dag.
Men onderscheid enkele wettelijke nuances:
- "Een geleidehond in de zin van dit decreet is een hond die opgeleid wordt door een instructeur of een vereniging erkend overeenkomstig de normen en de procedure bepaald door de Regering" (artikel 5 van het Waals decreet van 23 november 2006 betreffende de toegankelijkheid van de voor het publiek bestemde inrichtingen en installaties voor gehandicapte personen met een geleidehond)
- "assistentiehond : een hond die getraind werd of wordt om een persoon met een handicap of ziekte te begeleiden en die de zelfredzaamheid van die persoon verruimt" (artikel 2 van het Vlaams decreet van 20 maart 2009 houdende de toegankelijkheid van publieke plaatsen voor personen met een assistentiehond)
- "Een assistentiehond in de zin van deze ordonnantie is een hond die afgericht is of wordt door een instructeur die erkend is volgens de door het Verenigd College bepaalde normen en procedures. De door een andere bevoegde entiteit erkende instructeur wordt door het Verenigd College als erkend geacht. De hond moet evenwel identificeerbaar zijn aan de hand van een door de erkende en met de africhting belaste instructeur afgeleverd identiteitspapier" (artikel 5 van de Brusselse ordonnantie van 18 december 2008 betreffende de toegang van assistentiehonden tot voor het publiek toegankelijke plaatsen)
Attest van Immatriculatie – Model A
Een ‘attest van immatriculatie (AI) – model A’, ook gekend als de ‘oranje kaart’, is een Belgische verblijfstitel voor niet-EU-burgers. Zij krijgen deze vergunning in afwachting van een uitspraak over hun definitief verblijf.
De volgende personen krijgen dergelijke vergunning:
- buitenlandse studenten, die zich na aankomst in België inschrijven in de gemeente, maar nog geen inschrijvingsattest (van de universiteit of de hogeschool) kunnen voorleggen. Zij krijgen een attest van immatriculatie dat vier maanden geldig is, vanaf aankomst in België;
- gezinsherenigers met een Belg of een EER-burger (EER = Europese Economische Ruimte, dit zijn de EU-landen + IJsland, Noorwegen en Liechtenstein) die in België wonen. Bij hun aanvraag krijgen zij een attest van immatriculatie dat vijf maanden geldig is;
- gezinsherenigers met een niet-EU-burger met een verblijfsvergunning in België die geen gezinsherenigingsvisum heeft. Bij hun aanvraag tot inschrijving in het vreemdelingenregister ontvangen zij een attest van immatriculatie geldig voor negen maanden;
- kandidaat-vluchtelingen die een asielaanvraag indienden en in het bezit zijn van een bijlage 25 (attest dat asielzoeker aan de grens verkreeg) of een bijlage 26 (attest voor asielzoeker die asiel aanvraagt in het land). Zij ontvangen een attest van immatriculatie in afwachting van de beslissing over hun asielaanvraag. De geldigheidsduur van het attest is drie maanden. In afwachting van een beslissing wordt het attest gedurende het eerste jaar telkens met drie maanden verlengd, na één jaar is dat maandelijks.
Beeldvorming
Het ontstaan van een opvatting, idee of indruk over personen, zaken of feiten.
Belg
Persoon die de Belgische nationaliteit heeft. Zie ook Nieuwe belg
Bijlagen
Administratieve documenten waarvan vreemdelingen tijdens de verschillende stadia van hun procedure houder zijn. Deze documenten worden zo genoemd omdat ze de bijlagen vormen bij het koninklijk besluit van 8 oktober 1981 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen. De meest gekende bijlagen zijn bijlage 4 (attest van immatriculatie A of oranje kaart), bijlage 6 (bewijs van inschrijving in het vreemdelingenregister of elektronische kaart A en B), bijlage 7 (identiteitskaart voor vreemdelingen of elektronische kaart E), bijlage 8, bijlage 9 of bijlage 12 en 13 en volgende (bevel om het grondgebied te verlaten).
BIVR
Het bewijs van inschrijving in het vreemdelingenregister of de ‘witte kaart’ is een definitieve machtiging tot verblijf of een tijdelijke machtiging tot verblijf voor één jaar en die telkens met een jaar wordt verlengd. Als het om een tijdelijke kaart gaat, kan de hernieuwing aan bepaalde voorwaarden, zoals het hebben van werk, onderhevig zijn.
Biseksualiteit
Je aangetrokken voelen tot mannen en vrouwen en er relaties mee aangaan. Dat bi’s twee partners tegelijk hebben, is doorgaans niet het geval. Dat is een vooroordeel.
BLGP
zie Gay Pride
Burgerschap
Deelname van de burgers aan het politieke leven van een staat (stemrecht, recht op verkiesbaarheid en uitoefening van openbare vrijheden).
Butch/femme
Butch wordt gehanteerd voor een lesbienne met een mannelijke uitstraling. Femme is de term die gebruikt wordt voor een ‘vrouwelijke’ lesbienne.
C
Categoriaal beleid
Een categoriaal beleid voorziet afzonderlijke structuren voor sociaal achtergestelde groepen die in de reguliere voorzieningen niet aan bod komen (in tegenstelling tot het inclusief beleid). De invalshoek is de specifieke situatie van bepaalde doelgroepen in de samenleving (vb. allochtonen, kansarmen en personen met een handicap).
Coming out
Wanneer de persoon na een vaak jarenlang proces zelf beslist om openlijk over zijn/haar homoseksualiteit te spreken, spreekt men van een coming out (of ‘uit de kast’ komen).
Dit gebeurt meerdere malen afhankelijk van de omgeving waarin je je bevindt. Zo kan er een coming out zijn voor vrienden, familie, werkgever, buurt, nieuwe werkgever…
Concentratieschool
School waar hoofdzakelijk leerlingen met gelijkaardige socio-economische karakteristieken terug te vinden zijn: buitenlandse herkomst, afkomstig uit minder gegoede buurten, ouders met een beperkte scholingsgraad, enz. of in tegendeel universitair geschoolde ouders, afkomstig uit gegoede buurten, enz.
Conventie van Genève
De Conventie van Genève regelt sinds 1951 de erkenning van vluchtelingen. Ze wil een minimale bescherming bieden aan personen die hun land om een aantal redenen zijn ontvlucht. In de Conventie zijn deze redenen duidelijk vastgelegd, waarbij het niet uitsluitend om politieke redenen gaat, zoals de onjuist gebruikte uitdrukking ‘politiek vluchteling’ soms doet vermoeden. Een vluchteling is iemand die met reden vreest ‘te worden vervolgd omwille van ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of politieke overtuiging.’ Een vluchteling is een persoon die is erkend door een land dat de Conventie van Genève heeft ondertekend en die voldoet aan de criteria die in de Conventie zijn vastgelegd om in aanmerking te komen voor bescherming van dat land. Zolang hij deze erkenning niet heeft gekregen, wordt deze persoon ‘asielzoeker’ genoemd. Om als vluchteling te worden erkend, moeten de individuele vervolgingen waarvan de asielzoeker beweert het slachtoffer te zijn, aan een van de vijf limitatieve criteria beantwoorden die wel voor interpretatie vatbaar zijn.
Cruising
Op zoek gaan naar losse seksuele contacten, vaak op specifieke plaatsen zoals parken,parkeerterreinen.
Niet verbale communicatie en lichaamstaal maken de interesse van de partner duidelijk.
CGVS
Het Commissariaat-generaal voor de vluchtelingen en de staatlozen (CGVS) is bevoegd om personen te erkennen als vluchteling of als persoon die voor de subsidiaire beschermingsstatus in aanmerking komt. Het onderzoekt de in België ingediende asielaanvragen en biedt bescherming aan vreemdelingen die bij terugkeer naar hun land van herkomst dreigen vervolgd of ernstig benadeeld te worden.
Omschrijving gebruikt voor personen van vreemde herkomst die geboren zijn in België wiens ouders tevens geboren zijn in België maar wiens grootouders in het buitenland geboren zijn en naar België migreerden. Zie ook eerste generatie migrant en tweede generatie migrant.
Detentie
In België kunnen vreemdelingen worden opgesloten met het oog op hun verwijdering of in afwachting van hun toelating tot het grondgebied. Deze personen worden dan in de zogenaamde ‘gesloten centra’ ondergebracht.
Dienst Vreemdelingenzaken
De Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) maakt deel uit van de FOD Binnenlandse Zaken en staat de minister van Asiel en Migratie bij op het vlak van vreemdelingenbeleid. DVZ is de spil van alle administratieve voorzieningen wat betreft verblijf, toegang tot het grondgebied, vestiging en verwijdering van vreemdelingen.
Diversiteit
Deze term betekent « wat divers is » en verwijst naar onze identiteit : men kan een man zijn of een vrouw, hetero-, bi- of homoseksueel, jong of oud, van verschillende nationale afkomst, in goede gezondheid verkeren of niet, enz… Diversiteit omvat alle kenmerken die maken dat we van elkaar verschillen. Meestal wordt het ook geassocieerd met de bereidwilligheid om deze verschillen te erkennen en er rekening mee te houden, voornamelijk in de werkgelegenheidssector. Deze term wordt dan meestal vergezeld van een tweede woord dat verduidelijkt hoe men wenst rekening te houden met deze verschillen: diversiteitscharter (de inzet van een bedrijf), diversiteitsplan (een concreet actieplan), diversiteitsmanagement of diversiteitsbeheer (een management dat rekening houdt met deze verschillen)
Diversiteitplan
Een diversiteitplan omvat het geheel aan maatregelen en acties, die permanent evolueren en tot doel hebben beter om te gaan met verschillen in een instelling (privé bedrijf, openbare dienst,…) en deze te benutten. Een diversiteitplan beoogt ook te komen tot een evenredige vertegenwoordiging van ondervertegenwoordigde groepen in het personeelsbestand (55+, personen met een handicap, allochtonen,…). Dergelijke plannen trachten reële doorgroeikansen aan deze werknemers te bieden. Doorgaans focust men op het wegwerken van (indirect) discriminerende drempels, het bevorderen van een niet-discriminatoire ingesteldheid en het valoriseren van een toegevoegde waarde die voortvloeit uit de diversiteit binnen de instelling.
Discriminatie (in de wettelijke betekenis van het woord)
Onderscheid op grond van een beschermd criterium* dat niet gerechtvaardigd kan worden op grond van de rechtvaardiging van onderscheiden zoals voorzien door de wet.
Direct onderscheid: de situatie die zich voordoet wanneer iemand ongunstiger wordt behandeld dan een ander die in een vergelijkbare situatie is of zou worden behandeld op basis van één van de beschermde criteria.
Directe discriminatie: direct onderscheid op grond van een beschermd criterium dat niet gerechtvaardigd kan worden op grond van de rechtvaardiging van onderscheiden zoals voorzien door de wet.
Indirect onderscheid: de situatie die zich voordoet wanneer een ogenschijnlijk neutrale bepaling, maatstaf of handelswijze personen gekenmerkt door een bepaald beschermd criterium, in vergelijking met andere personen bijzonder kan benadelen.
Indirecte discriminatie: indirect onderscheid op grond van een beschermd criterium dat niet gerechtvaardigd kan worden op grond van de rechtvaardiging van onderscheiden zoals voorzien door de wet.
* De door de Antiracismewet- (30 juli 1981 gewijzigd 10 mei 2007) en Antidiscriminatie-wet (10 mei 2007) beschermde criteria zijn: nationaliteit, zogenaamd ras, huidskleur, afkomst, nationale of etnische afstamming; leeftijd, seksuele geaardheid, burgerlijke staat, geboorte, vermogen, geloof of levensbeschouwing, politieke overtuiging, taal, huidige of toekomstige gezondheidstoestand, een handicap, een fysieke of genetische eigenschap of sociale afkomst.
Dragqueen
Persoon die op een exuberante, soms karikaturale manier uiting geeft aan zijn travestiet zijn.
Dublin
De ‘Dublin II’-verordening legt de criteria en de modaliteiten vast om te bepalen welke lidstaat de asielaanvraag moet behandelen die een onderdaan van een derde land in één van de lidstaten heeft ingediend. Deze verordening geldt in de lidstaten van de Europese Unie, IJsland, Noorwegen en Zwitserland. Volgens deze tekst is het land waar de asielzoeker het eerst is aangekomen, bevoegd om de asielaanvraag te behandelen. Asielzoekers voor wie België zich op grond van de Dublin-verordening onbevoegd verklaart en die hun asielprocedure willen voortzetten, moeten dit doen in het land dat bevoegd is verklaard om hun aanvraag te behandelen.
Omschrijving gebruikt voor personen gevestigd in België, maar geboren in het buitenland.
Zie ook tweede generatie migrant en derde generatie migrant.
Emigrant
Vanuit het standpunt van het land van herkomst. Een emigrant is een persoon die zijn / haar land van herkomst verlaat om zich in een ander land te vestigen.
Emigratie
Het migratieparcours vanuit het land van herkomst naar een ander land.
Empowerment
Het versterken van de sociale, economische, politieke bekwaamheden van mensen en groepen zodat ze voluit kunnen deelnemen aan de samenleving. Individuen, organisaties en gemeenschappen krijgen zo greep op hun eigen situatie en hun omgeving.
Etnisch-culturele minderheid
Maatschappelijke groep die dezelfde etnische oorsprong of dezelfde cultuur deelt, binnen een bredere gemeenschap waarvan de etnische oorsprong en cultuur verschillend zijn.
Fedasil
Fedasil is een autonoom agentschap dat de federale regering heeft opgericht. Zijn belangrijkste taak bestaat in het organiseren van de opvang van asielzoekers in België. Fedasil beheert onder meer de open centra.
Femme
zie ook Butch/Femme
Gay
Engelse benaming voor homo. Wordt steeds meer gebruikt.
Belgian Lesbian and Gay Pride, ook wel ‘Roze Zaterdag’ genoemd, is een jaarlijkse manifestatie in Brussel waarin holebi’s opkomen voor hun rechten, maar ook om feest te vieren.
Gemeenschap (…van vreemde afkomst)
Groep personen die dezelfde waarden, éénzelfde cultuur, éénzelfde godsdienst of éénzelfde afkomst delen. Sociale groep waarvan de leden gemeenschappelijke belangen hebben en die een éénheid vormen, een ‘wij’
Gender
Een geheel van kwaliteiten, taken en sociaal toegeschreven eigenschappen van de rol die elk geslacht in de samenleving vervult. Het is een sociaal cultureel bepaald construct dat de positie van individuen bepaalt op basis van hun geslacht.
Georganiseerd racisme
We spreken over georganiseerd racisme wanneer het duidelijk is dat xenofobie, islamofobie, antisemitisme en vreemdelingenhaat op een georganiseerde manier worden gebruikt om racisme en discriminatie in de samenleving te doen toenemen in plaats van te doen afnemen. De antiracismewet heeft trouwens een apart artikel voorzien om, de leden en medewerkers, organisaties of groeperingen die zich hieraan schuldig maken, te vervolgen (artikel 22: ‘behoren tot een groep of vereniging die kennelijk en herhaaldelijk discriminatie of segregatie verkondigt’).
Gesloten centra
België telt zes gesloten centra: 127, 127 bis, INAD, Brugge, Merksplas en Vottem. Er is in theorie plaats voor 800 personen.
Het INAD-centrum werd in 1996 geopend en ligt in de luchthaven van Zaventem. In afwachting van hun terugdrijving worden hier vreemdelingen (mannen, vrouwen en soms kinderen met hun ouders) vastgehouden die met het vliegtuig in Zaventem zijn aangekomen en die geen toegang krijgen tot het Belgische grondgebied. In een enkel zeldzaam geval worden ook illegale vreemdelingen die heel binnenkort worden verwijderd in het INAD-centrum ondergebracht.
De andere gesloten centra vangen vreemdelingen op die hier al dan niet asiel aanvragen en geen verblijfsrechten (meer) hebben in België, in afwachting van hun verwijdering of van een eventuele toelating om het grondgebied te betreden of om hier te verblijven.
Het centrum 127 in de transitzone van de luchthaven van Zaventem werd in 1988 geopend. Hier worden vooral vreemdelingen opgevangen die bij de grens een asielaanvraag hebben ingediend. Zowel mannen, vrouwen als ouders met kinderen worden hier ondergebracht.
Het repatriëringscentrum 127 bis werd in maart 1994 in Steenokkerzeel naast de luchthaven van Zaventem geopend. Hier worden alleenstaande mannen en gezinnen ondergebracht. Het centrum voor illegalen in Merksplas bestaat sinds 1993 en vangt alleenstaande mannen en gezinnen op. Het centrum in Brugge dateert van 1995 en vangt alleenstaande mannen en vrouwen op. In 1998 werd het centrum in Vottem geopend.
Gelijkwaardigheid van diploma’s
Elke vreemdeling die naar België wil komen om te studeren moet naast voldoende bestaansmiddelen ook een attest van gelijkwaardigheid van diploma’s kunnen voorleggen. De uitreiking van dit attest is een bevoegdheid van de gemeenschappen.
Handicap
In de wet van 10 mei 2007 wordt het begrip ‘handicap’ niet gedefinieerd. Uit de voorbereidende werken kunnen we begrijpen dat handicap wordt gedefinieerd als: “elke langdurige en belangrijke beperking van de deelname van een persoon als gevolg van een dynamische interactie tussen
- Beperkingen van verstandelijke, lichamelijke, psychische of zintuiglijke aard
- Beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten
- Contextuele persoonlijke en omgevingsfactoren
Het begrip ‘handicap’ moet dan ook ruim worden geïnterpreteerd, met inbegrip van de chronische ziekten.
Bovendien heeft het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in het arrest Chacón Navas tegen Eurest een interpretatie gegeven van het begrip ‘handicap’ in het kader van de Europese Richtlijn 2000/78, waarop onze antidiscriminatiewet is gebaseerd. Deze richtlijn omvat het domein van de werkgelegenheid.
“Het begrip handicap moet worden begrepen als een beperking, ten gevolge van onder meer een lichamelijke, verstandelijke of psychische stoornis, die de deelname van de betrokken persoon aan het professionele leven belemmert. Opdat een beperking zou vallen onder een ‘handicap’ moet het dus waarschijnlijk van lange duur zijn.”
Hof van cassatie
Het hof van cassatie doet geen uitspraak over de inhoud of de grond van een zaak, tenzij een minister terechtstaat. Het hof controleert de correcte toepassing van de wetten door de hoven en rechtbanken. Het hof ontvangt enkel betwiste uitspraken. Als het hof van Cassatie vaststelt dat de wet werd overtreden of de procedures geschonden werden dan kan de uitspraak vernietigd worden. De zaak wordt dan doorverwezen naar een ander hof van Beroep of een andere rechtbank voor een nieuwe uitspraak.
Holebi
zie onder ‘Sexuele geaardheid’
Homofiel , seksuele voorkeur
Termen die tot voor kort nog gebruikt werden en die laten uitschijnen dat homo zijn een vrijwillige keuze is, een voorkeur, en niet zozeer een identiteit, een ge-aard-heid. Wordt door de holebigemeenschap afgekeurd.
Homofobie
Uitingen van discriminatie, afwijzing, uitsluiting en geweld tegen individuen, groepen of praktijken op basis van het criterium van de homoseksuele geaardheid.
Inburgering
De Vlaamse overheid werkt sinds 2003 aan een beleid van “inburgering”: een interactief proces waarbij de overheid aan vreemdelingen een specifiek programma aanbiedt. Dit biedt hen de mogelijkheid om hun nieuwe omgeving beter te leren kennen en draagt er toe bij dat de samenleving de inburgeraars als volwaardige burgers gaat erkennen. Het doel is een volwaardige participatie van de “nieuwe Vlamingen” aan de samenleving. (zie ook inburgeringstraject, zie ook inburgeringsattest)
De inburgeraar ontvangt een inburgeringsattest wanneer hij op regelmatige basis de lessen van het primaire traject heeft gevolgd en het traject volledig en succesvol heeft doorlopen. Na het behalen van dit “diploma” kan hij beginnen aan het secundaire traject.
Het inburgeringstraject bestaat uit een primair en een secundair traject.
Het primaire traject is een vormingsprogramma dat tot doel heeft een grotere zelfredzaamheid van de inburgeraar te realiseren. Het aanleren van het Nederlands (lessen Nederlands Tweede Taal – NT2) en de kennismaking met de waarden en normen van de Belgische samenleving (lessen Maatschappelijke Oriëntatie – MO) staan hierbij centraal. Verder wordt ook loopbaanoriëntatie en individuele trajectbegeleiding aangeboden.
Het secundaire traject moet de inburgeraar in staat stellen om volwaardig en actief deel te nemen aan de samenleving. De kennis van het Nederlands wordt hier uitgediept. De eerste stappen die de inburgeraar heeft gezet richting werk, studie of zelfstandig ondernemerschap worden hier vervolgd.
Een inclusief beleid betekent het actief inschakelen in de samenleving van sociaal achtergestelde groepen zonder beroep te doen op afzonderlijke structuren (in tegenstelling tot het categoriaal beleid). In alle beleidsdomeinen heeft men systematisch aandacht voor specifieke doelgroepen (vb. allochtonen, kansarmen en personen met een handicap) en problematieken.
Integrale toegankelijkheid
De mogelijkheid voor iedereen om op elk moment en in alle veiligheid op een gelijkwaardige en autonome manier toegang te hebben tot het maatschappelijke leven, om zich te verplaatsen en om alle plaatsen, diensten, producten en activiteiten aangeboden door de samenleving te kunnen gebruiken en begrijpen.
Joden
De Joden vormen een groep waarvan de definitie slechts gedeeltelijk wordt ingevuld door de gebruikelijke categorieën zoals culturele, etnische, nationale of religieuze gemeenschap. De groep bestaat uit nakomelingen van de oude Israëlieten van Judea en van personen die bekeerd zijn tot het judaïsme doorheen de eeuwen. Zie ook orthodoxe Joden.
Jodenhaat is haat ten aanzien van leden van de Joodse gemeenschap. Het is een specifieke vorm van haat die geïnspireerd is door één van de raciale gronden, in het bijzonder de Joodse afkomst. Iemand op basis van zijn joodse afkomst discrimineren of beledigen en aanvallen is strafbaar op basis van de antiracismewet. Ook wel antisemitisme genoemd.
Kleurling
De term ‘kleurling’ is een begrip dat door veel mensen als beledigend wordt ervaren, en stamt uit het tijdperk van de apartheid in Zuid-Afrika. Onder deze term werden in het tijdperk van de apartheid groepen met een bruine huidskleur met een heel verschillende afkomst, zoals inheemse volkeren in het westen van Zuid-Afrika, afstammelingen van Maleis-Portugese slaven en mensen van gemengde afkomst bij elkaar gezet.
Land van aankomst
Opnieuw bekeken vanuit de migratie, is het land van aankomst het land waarheen men geïmmigreerd is. Voor immigranten die leven en wonen in België, is België hun ‘land van aankomst’.
Land van herkomst
We spreken over ‘het land van herkomst’ wanneer we kijken naar de migratiegeschiedenis van personen die geïmmigreerd zijn. Het land van herkomst is dan het land van waaruit men geëmigreerd is. Maar het land van herkomst kan ook (voor de tweede en derde generatie) verwijzen naar het land zijn vanwaar de ouders of de grootouders migreerden naar het land waar ze nu woonachtig zijn (land van aankomst).
LGBT
zie onder ‘Seksuele geaardheid‘
Lesbienne
Vrouwelijke homoseksueel
Lesbiennedag
Jaarlijks evenement met workshops, ludieke activiteiten, cultuur, muziek en een politiek debat. Deze dag wordt gehouden omdat vrouwen in de holebibeweging minder zichtbaar zijn dan mannen.
Mainstreaming
Mainstreaming van integratie betekent dat men bij het uitwerken, het doorvoeren en het evalueren van het overheidsbeleid op elk niveau met de integratie-thematiek rekening houdt. Men anticipeert op de gevolgen voor het integratiebeleid, bepaalt de eventuele negatieve impact en corrigeert na de nodige analyses.
Meemoeder
Als een lesbisch koppel een kind krijgt, is de partner van de biologische moeder de ‘meemoeder’.
Mensenhandel
dat vaak ook als een moderne vorm van slavernij bestempeld wordt, omvat voornamelijk de uitbuiting van mensen in diverse sectoren. Het kan gaan om seksuele uitbuiting (voornamelijk in het kader van prostitutie) of om economische uitbuiting (door arbeid). Zo gebeurt het dat mensen uitgebuit worden onder meer in de bouwsector, de horeca of huisarbeid.
Mensensmokkel
betekent profijt halen uit de hulp die aan vreemdelingen geboden wordt bij hun illegale immigratie.
Migrant
Een migrant is een persoon die zijn land om officiële of officieuze redenen verlaat om naar een ander land te trekken. Deze term omvat dus ook vluchtelingen. Zie ook eerste generatie migrant, tweede generatie migrant en derde generatie migrant.
Migratie
Migratie verwijst algemeen naar individuen die naar een andere woonplaats trekken. Deze term maakt geen onderscheid op basis van migratiemotieven.
Migratiestromen
Migratiestromen zijn menselijke migratiebewegingen die als ‘stromen’ worden betiteld door hun omvang, hun rechtlijnigheid of hun regelmaat.
Mongool
Monitoring
Monitoring is de systematische verzameling en opslag van informatie die toelaat feedback te leveren over evoluties in een bepaald (beleids)domein.
Het Centrum, bijvoorbeeld, wil aan de hand van een socio-economische monitoring informatie aanleveren over de indeling van de arbeidsmarkt volgens (nationale) herkomst.
Nationaliteit
Nationaliteit is de juridische band tussen een individu en een land. In België wordt ze meestal via één of beide ouders overgedragen, maar er zijn nog andere manier om de nationaliteit te verwerven: Bij toekenning van de nationaliteit hoeft de persoon zelfs niets te ondernemen. Dit is onder meer het geval bij minderjarigen die de nationaliteit automatisch verwerven wanneer hun ouders Belg worden. In andere gevallen krijgen ze die op vraag van de ouders. Keuze en verklaring zijn twee mogelijkheden voor meerderjarigen die aan een aantal vereisten voldoen (die te maken hebben met hun woonplaats, aantal jaren verblijf, geboorteplaats enz.) en die geen ‘ernstige persoonlijke feiten’ hebben gepleegd die de verwerving van de nationaliteit in de weg staan. Bij weigering kan voor een rechtbank beroep worden aangetekend. Een voorbeeld: een vreemdeling die legaal en ononderbroken 7 jaar in België verblijft en op het ogenblik dat hij zijn aanvraag indient een onbeperkt verblijfs- of vestigingsrecht heeft, kan mits een eenvoudige verklaring voor de ambtenaar van de burgerlijke stand de nationaliteit verwerven.
Naturalisatie is een bijzondere procedure via het parlement die alleen voor meerderjarigen geldt. De Kamer van Volksvertegenwoordigers beslist soeverein aan wie ze die toekent en hanteert haar eigen rechtspraak. Beroep tegen een naturalisatieweigering is uitgesloten, waardoor deze procedure vaak als een ‘gunst’ wordt omschreven.
NBMV
NBMV is de algemeen gebruikte term om niet-begeleide minderjarige vreemdelingen aan te duiden. In 2004 is een voogdijdienst opgericht waar al dan niet professionele voogden hun opvang regelen.
Neutraliteit (van de Staat)
In het debat rond de neutraliteit van de Staat, de staatsambtenaren en de staatsinstellingen staan twee benaderingen tegenover elkaar. De inclusieve en de exclusieve neutraliteit. Beide benaderingen verdedigen de neutraliteit in de zin van “scheiding tussen Kerk en Staat”, maar onderscheiden zich van elkaar inzake de zichtbaarheid van verschillen en overtuigingen.
De inclusieve neutraliteit steunt de benadering waarbij de neutraliteit geen verband houdt met het voorkomen (bv. de kledij), maar met de daden die personen stellen. De neutraliteit van de daden die staatsambtenaren stellen is een onbetwistbaar principe, maar neutraliteit in het voorkomen is niet gerechtvaardigd. Bovendien ondersteunt deze benadering het standpunt dat de toenemende zichtbaarheid van religieuze diversiteit in het openbaar ambt gunstig is in symbolisch en educatief opzicht.
De exclusieve neutraliteit is gebaseerd op het principe van de neutraliteit van de Staat, waarbij terughoudendheid van ambtenaren vereist wordt. Bij de uitoefening van zijn gezag moet de Staat neutraal zijn en onpartijdigheid uitstralen. Dit standpunt houdt een verbod in op de veruiterlijking van religieuze overtuigingen door staatsambtenaren. In die zin houdt de neutraliteit niet enkel verband met de daden die ambtenaren stellen maar ook met hun voorkomen, aangezien de manier waarop men in contact treedt met het publiek mede bepalend is voor het uit te oefenen gezag. Deze benadering wil binnen de openbare ambt interne coherentie verzekeren en verwarring vermijden.
In de omgangstaal duidt deze uitdrukking een persoon aan die onlangs de Belgische nationaliteit heeft verworven.
Nieuwkomer
Persoon die onlangs (12 maanden of minder) op het Belgische grondgebied is aangekomen en die zich in één van volgende situaties bevindt:
- ontvankelijk verklaarde asielzoeker
- erkende vluchteling
- persoon die een gezinshereniging geniet
- persoon wiens verblijfssituatie geregulariseerd werd
- persoon die erkend werd als slachtoffer van mensenhandel
Noord-Afrika
Noord-Afrika is het gedeelte van het Afrikaanse continent ten noorden van de Sahara. Hier liggen de landen Marokko, Algerije, Tunesië, Libië en Egypte.
Onthaalklas
In Vlaanderen kunnen anderstalige nieuwkomers binnen het gewone basisonderwijs of secundair onderwijs beroep doen op een onthaalklas. Dit onthaalonderwijs heeft tot doel om hen zo snel mogelijk Nederlands aan te leren en hen voor te bereiden op de reguliere klaspraktijk.
In het basisonderwijs krijgen nieuwkomers van meet af aan deels afzonderlijk onderwijs en deels samen met de andere kinderen in de gewone klas. In het secundair onderwijs krijgen de nieuwkomers een jaar lang een Nederlands taalbad om daarna naar het reguliere onderwijs over te stappen.
Open centra
Open centra staan in voor de opvang van vreemdelingen. Ze garanderen opvang en materiële hulp aan asielzoekers vanaf de dag dat ze hun aanvraag indienen en vervullen een zogenaamde ‘bed-bad-brood’-functie. De term ‘open’ betekent dat de bewoners het centrum onder bepaalde voorwaarden vrij kunnen verlaten en betreden. Het centrum biedt nog een ruime waaier andere diensten aan: medische dienst, sociale dienst, dienst voor kinderen, tweedehandskleding, dienst voor vrijwilligerswerk en een animatiedienst.
De term orthodoxe Joden omvat de gelovige en praktiserende joden die trouw zijn aan de geschreven en mondelinge wetten, zoals die werden overgemaakt aan Mozes op de Sinai Berg, samen met de interpretaties en halachische nuances die doorheen de eeuwen tot stand zijn gekomen. Ze beschouwen hun religieuze concepten en hun manier van leven als authentiek, en de andere stromingen zien ze als verwijderd van het echte judaïsme, als ketterij. De notie « orthodox » die hen in de XIXde eeuw werd gegeven door hervormde joden, wordt door een deel van hen aanvaard, zelfs opgeëist, terwijl een ander deel dit volledig verwerpen. Deze verkiezen de naam Haredi. De Haredim, of “Godsvrezenden”, vaak « ultra orthodoxen » genoemd, zijn orthodoxe joden die zeer sterke religieuze gewoonten hebben. Door het ontbreken van iedere centrale autoriteit bij het Judaïsme, hebben ze een aantal stromingen ontwikkeld, zoals het Chassidisme, waarbij iedere stroming de gemeenschappelijke principes met een aantal varianten ervan op hun manier interpreteren.
Outing
Outing gebeurt wanneer anderen uitbrengen dat je holebi bent. Outing is geen eigen keuze.
Personen zonder papieren
Deze term wordt doorgaans gebruikt om een persoon aan te duiden die geen verblijfsdocumenten heeft waarmee hij legaal op het grondgebied kan verblijven. Achter deze algemene term gaan heel verschillende situaties schuil: uitgeprocedeerde asielzoekers, personen die clandestien het grondgebied zijn binnengekomen, vreemdelingen die vroeger een verblijfsvergunning hadden die nu ongeldig is enz. Door het illegale karakter van hun verblijf kunnen deze personen geen aanspraak maken op bepaalde rechten, zoals het recht op arbeid, die personen die hier legaal verblijven, wel hebben.
Persoon van buitenlandse herkomst
Persoon die zelf naar België immigreerde, of waarvan (één van) de voorouders naar België immigreerde, en die de Belgische nationaliteit heeft.
Positieve actie
Men kan beslissen om specifieke maatregelen te nemen ten aanzien van een groep mensen omdat vastgesteld wordt dat ze in de samenleving minder kansen hebben. Die groep mensen ondervindt dan nadelen als gevolg van zogenaamde ras of etnische afstamming, leeftijd of andere eigenschappen waardoor iemand ongelijk behandeld kan worden. Via positieve actie tracht men deze ongelijkheid te compenseren.
Bijvoorbeeld premies aan werkgevers bij de aanwerving van langdurig werklozen. Of aanwerving uit de kansengroep bij gelijke capaciteiten. Zo hebben etnische minderheden mogelijk speciale scholing en specifieke bijstand nodig om een redelijke kans op een baan te kunnen maken. Het opzetten van scholingen of het nemen van speciaal aan hen aangepaste maatregelen zijn manieren om hun kansen te verbeteren.
Positieve actie betekent ondersteuning van een groep zonder anderen te benadelen.
Een maatregel van positieve actie kan slechts worden uitgevoerd mits naleving van de volgende voorwaarden :
- er moet een kennelijke ongelijkheid zijn;
- het verdwijnen van deze ongelijkheid moet worden aangewezen als een te bevorderen doelstelling;
- de maatregel van positieve actie moet van tijdelijke aard zijn en van die aard dat hij verdwijnt zodra de beoogde doelstelling is bereikt;
- de maatregel van positieve actie mag andermans rechten niet nodeloos beperken.
Queer
“Anders”. Het is een geuzennaam die men gebruikt om zich af te zetten tegen de comfortabel ingeburgerde "homo’s en lesbiennes".
Raad voor Vreemdelingenbetwistingen
De Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RVV) is een nieuw administratief rechtscollege dat in 2007 is opgericht en als enige bevoegd is om kennis te nemen van beroepsprocedures tegen individuele beslissingen die op basis van de wetten betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen.
Redelijke aanpassing
Maatregel die tot doel heeft de negatieve invloed van een onaangepaste omgeving voor een persoon met een handicap uit te schakelen of te compenseren. Dit begrip is niet beperkt tot materiële aanpassingen (hellend vlak, aanpassing van de computer voor een slechtziende, …). Het gaat ook om uurroosters, de spreiding en verdeling van taken, begeleiding op de werkplek, eenvoudig taalgebruik, gebruik van pictogrammen, … Het ontbreken van redelijke aanpassingen voor personen met een handicap kan worden beschouwd als een discriminatie, behalve als de aanpassing een onevenredige belasting betekent en als deze belasting onvoldoende wordt gecompenseerd door bestaande maatregelen.
Regularisatie
Regularisatie is het administratieve proces waarmee een land het illegale verblijf van een vreemdeling wettigt. Naast tijdelijke algemene campagnes, zoals in 1999-2000 in België, gebeurt deze regularisatie gewoonlijk door de Dienst Vreemdelingenzaken: De individuele aanvraag wordt onderzocht, waarna op basis van de criteria vastgelegd in de wet van 1980 betreffende het verblijf van vreemdelingen, een beslissing wordt genomen.
Revisionisme
Revisonnisme is de kritiche analyse (bijvoorbeeld als gevolg van de ontdekking van nieuwe historische documenten) van de fundamenten van een doctrine, een vonnis, een historische opinie of van een bewezen geacht feit.
Roze driehoek
Symbool dat aan de homomannen in de nazikampen werd opgelegd. Nu is het een symbool van trots en strijdvaardigheid.
Roze huizen
Ontmoetingsplaatsen voor holebi’s in Gent, Antwerpen, Hasselt en Brussel. Ze stellen hun infrastructuur ter beschikking voor holebi- en andere verenigingen.
Schijnhuwelijk
Een schijnhuwelijk is een huwelijk dat wordt aangegaan zonder dat de beide echtgenoten de intentie hebben om een levensgemeenschap tot stand te brengen en dat alleen het bekomen van een verblijfsrecht heeft.
Seksuele geaardheid
Het begrip seksuele geaardheid omvat heteroseksualiteit, homoseksualiteit en biseksualiteit. Seksuele geaardheid is geen keuze. De seksuele geaardheid wordt bepaald in functie van het geslacht van de personen tot wie een individu zich aangetrokken voelt en voor wie men affectie voelt, zowel fysiek als emotioneel.
Holebi: afkorting voor Homoseksueel – Lesbienne – BIseksueel.
LGBT: afkorting voor Lesbian Gay Bisexual Transgender
Subsidiaire bescherming
Sinds dinsdag 10 oktober 2006 zijn de asielinstanties in België bevoegd voor het toekennen van de subsidiaire beschermingsstatus. Deze bescherming is er voor personen die niet als vluchteling kunnen worden beschouwd in de zin van de Conventie ven Genève, maar die bij terugkeer naar hun land van herkomst reëel gevaar lopen op de doodstraf of executie, op blootstelling aan wrede, onmenselijke of vernederende behandeling, of op ernstige bedreigingen tegen hun leven of hun persoon door blind geweld bij een binnenlands of internationaal gewapend conflict (dit geldt alleen voor burgers, niet voor militairen). De invoering van deze status in het Belgische recht vloeit voort uit de verplichte omzetting van een Europese richtlijn tot harmonisatie van de definitie van de hoedanigheid van vluchtelingen en personen die subsidiaire bescherming genieten en hun afgeleide rechten.
Het syndroom van Down is een aangeboren afwijking die gepaard gaat met een verstandelijke beperking, typerende uitwendige kenmerken en bepaalde medische problemen. Het wordt veroorzaakt doordat het erfelijk materiaal van chromosoom 21 in drievoud voorkomt (in plaats van in tweevoud). Vroeger gebruikte men ‘mongool’ wanneer men het had over iemand met het syndroom van Down. Deze term is heel stigmatiserend en is gelukkig in onbruik geraakt. Het gebruik ervan valt dus af te raden. Gebruik beter bijvoorbeeld ‘werknemer met het syndroom van Down’ of ‘leerling met het syndroom van Down’.
Tendensonderneming
Publieke of particuliere organisatie waarvan de grondslag op geloof of levensbeschouwing is gebaseerd (voorbeeld: een katholiek ziekenhuis). Als er sprake is van een wezenlijke en bepalende beroepsvereiste, kan een dergelijke organisatie, gezien haar grondslag, legitiem en gerechtvaardigd van haar werknemers een houding van trouw en loyaliteit ten aanzien van de grondslag van de organisatie eisen. Deze trouw en loyaliteit worden enkel verwacht in het kader van de beroepsactiviteiten. Deze trouw en loyaliteit houden in dat de werknemers ten opzichte van het publiek van de organisatie en binnen de organisatie zelf, handelen conform de grondslag ervan.
Tijdelijke bescherming
Tijdelijke bescherming is een uitzonderingsmaatregel die op Europees niveau is goedgekeurd en op nationaal niveau wordt toegepast om bij een massale toestroom van ontheemden een vorm van onmiddellijke en tijdelijke internationale bescherming te kunnen bieden. De Europese Unie is betrokken bij het besluitvormingsproces dat in acht moet worden genomen om de tijdelijke beschermingsmaatregelen in te stellen, uit te breiden of stop te zetten.
Transgender
Een transgender is iemand die de sociale en culturele gendernorm overschrijdt. De seksuele identiteit of uiting verschilt van het geslacht dat van bij de geboorte is toegekend. Dit is het geval bij transseksuelen, travestieten, dragqueens, … .
Transseksueel
Persoon wiens genderidentiteit verschilt van zijn/haar biologisch geslacht. Een transseksueel kan via chirurgie en/of hormonentherapie zijn geslacht bekomen. Een transseksueel kan homo, hetero of bi zijn.
Travestiet
Persoon die deels of helemaal de kleding draagt die traditioneel door het andere geslacht wordt gedragen. Een travestiet kan homo, hetero of bi zijn. Een travestiet is er niet noodzakelijk op uit om dit aan de buitenwereld te tonen.
De “tweede generatie” slaat op personen van vreemde herkomst die geboren zijn in België en wiens ouders geboren zijn in het buitenland en migreerden naar België. Zie ook eerste generatie migrant en derde generatie migrant.
Verwijdering
Verwijdering verwijst naar elke maatregel waarbij de autoriteiten een vreemdeling van het grondgebied verwijderen. Deze maatregel onderscheidt zich van het vrijwillige vertrek dat in samenwerking met de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) wordt georganiseerd.
Visum
Een visum is een reisdocument dat door de autoriteiten van een land wordt afgeleverd. Het geeft een vreemdeling de toestemming om zich bij de grens aan te bieden. Meestal vermeldt het ook de reden en de duur van het verblijf.
Vluchteling
De wetgeving kent slechts één categorie vluchtelingen: diegene die aan de voorwaarden van de Conventie van Genève (zie hierboven) voldoen op basis van één van de volgende vijf categorieën: ras, godsdienst, nationaliteit, sociale groep en politieke overtuiging. In het dagelijkse woordgebruik heeft men soms de neiging om een onderscheid te maken tussen ‘echte vluchtelingen’ of ‘politieke vluchtelingen’ en valse ‘economische vluchtelingen’ die niet op de vlucht zijn voor vervolging, maar die met hun asielaanvraag hier alleen een beter leven nastreven. Voor dit onderscheid is er geen enkele basis: sommige vluchtelingen worden erkend om andere redenen dan hun politieke overtuiging. Bovendien kan discriminatie om economische redenen aanleiding geven tot vervolging (een persoon die in feite of in rechte de toegang tot arbeidsmarkt wordt ontzegd om religieuze redenen bijvoorbeeld). Omgekeerd geldt ook dat politieke redenen niet volstaan om automatisch als vluchteling te worden erkend. De persoon in kwestie moet nog aan andere voorwaarden voldoen.
Vreemdeling
Persoon die de Belgische nationaliteit niet heeft.
Vreemdelingenhaat
Haat jegens vreemdelingen, vooral jegens mensen van andere nationale of etnische oorsprong, andere huidskleur en zogenaamd ras.
Vrijzinnigheid
De vrijzinnigheid van de Staat kan begrepen worden als de autonomie van het overheidsbeleid tegenover de religie (“scheiding van Kerk en Staat”). De samenleving en de macht krijgen aldus vorm buiten elke religieuze verwijzing, doctrine of norm om. In tegenstelling tot de theocratische samenleving – die de Staatsgodsdienst invoert en die het overheidsgezag ondergeschikt maakt aan het religieuze gezag of beide gezagsvormen verenigt – beoogt een vrijzinnige samenleving de loskoppeling van filosofische of religieuze opvattingen. In die zin staat de vrijzinnigheid noch vijandig noch gunstig ten opzichte van religie.
Er bestaan verschillende opvattingen over en toepassingen van vrijzinnigheid (bv. in Frankrijk, de Verenigde Staten, Turkije).
In België refereert de Grondwet niet rechtstreeks naar de vrijzinnigheid. Artikels 19, 20 en 21 verwijzen echter naar de vrijheid van godsdienst, de vrijheid van meningsuiting, het verbod voor de Staat op inmenging in religieuze aangelegenheden alsook de voorrang van het burgerlijke huwelijk op het religieuze huwelijk.
Zwart-Afrika
Zwart Afrika of Sub-Sahara Afrika is de benaming voor de Afrikaanse landen die ten zuiden van de Sahara liggen en die van oorsprong een zwarte bevolking hebben.
De onderstaande landen behoren tot Zwart-Afrika:Mauritanië – Senegal – Guinee – Sierra Leone – Mali – Liberia – Burkina Faso – Ivoorkust – Ghana – Togo – Benin – Niger – Nigeria – Kameroen – Tsjaad – Centraal-Afrikaanse Republiek – Gabon – Congo-Brazzaville – het zuidelijke deel van Soedan – Eritrea – Djibouti – Ethiopië – Somalië – Kenia – Tanzania – Democratische Republiek Congo – Burundi – Rwanda – Uganda – Zambia – Angola – Namibië – Botswana – Zimbabwe – Mozambique – Zuid-Afrika – Madagaskar – Malawi- Swaziland – Lesotho – Gambie
Zie ook
Slachtoffer van discriminatie?
Persberichten
Standpunten
Publicaties
Print this page