Het recht op wonen ligt vast in de Grondwet, en de antidiscriminatiewetgeving verbiedt elke vorm van discriminatie op vlak van huisvesting. Toch worden veel kandidaat-huurders geweigerd omdat ze steun krijgen van het OCMW, omdat ze van vreemde afkomst zijn, omdat ze een handicap hebben, of wegens hun seksuele geaardheid. Vaak worden overbodige inlichtingen, referenties en documenten gevraagd aan kandidaat-huurders. Het Centrum en het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars (BIV) werkten samen een standaard inlichtingenformulier uit dat in overeenstemming is met de antidiscriminatiewetgeving en de privacywetgeving.
Welke eisen kan men stellen aan een kandidaat-eigenaars? Welke informatie kan men vragen? Het Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding ontvangt regelmatig meldingen van kandidaat-huurders die vragen hebben bij de wettelijkheid van de inlichtingenformulieren die door vastgoedmakelaars of eigenaars gehanteerd worden. Deze formulieren peilen vaak naar overbodige informatie die kan leiden tot discriminatie. Vastgoedmakelaars zijn zich er niet altijd van bewust dat ze daarmee de wet overtreden.
“Het basisprincipe is dat de eigenaar vrij is in het bepalen van de huur- of verkoopsvoorwaarden van zijn vastgoed”, zegt Jozef De Witte, directeur van het Centrum. “Maar die vrijheid kadert binnen bepaalde grenzen, zoals onder meer vastgelegd in de antidiscriminatiewetgeving. In antwoord op de vele vragen die we ontvangen met betrekking tot de wettelijkheid van bepaalde inlichtingenformulieren, besloten we om samen te werken met het BIV om tot een standaard inlichtingenformulier te komen, compleet met een vademecum voor de vastgoedmakelaars. Het standaard inlichtingenformulier peilt naar de informatie die de vastgoedmakelaar nodig heeft voor het samenstellen van het dossier van de kandidaat-huurder – met respect voor de privacy van de kandidaat-huurder – en minimaliseert het risico op discriminatie.”
De Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer bracht in 2009 een aanbeveling uit over de informatie die een eigenaar gerechtigd is te vragen aan een kandidaat-huurder, in het kader van de wet op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Het Centrum voegde hieraan verschillende opmerkingen toe met betrekking tot de antidiscriminatiewetgeving.
Concreet verbiedt de antidiscriminatiewetgeving discriminatie gebaseerd op 19 beschermde criteria, waaronder afkomst, seksuele geaardheid, burgerlijke staat, fortuin, leeftijd, handicap, geslacht, … Wanneer de informatie die wordt opgevraagd een van deze discriminatiegronden betreft, bestaat het gevaar dat deze informatie zal gebruikt worden om te discrimineren. Daarom kan slechts onder bepaalde voorwaarden naar deze informatie gepeild worden.
Bijvoorbeeld kan een eigenaar wel de solvabiliteit van een kandidaat-huurder nagaan, maar de eigenaar kan niet bij voorbaat bepaalde inkomensbronnen– zoals een werkloosheidsuitkering, een inkomensvervangende of het leefloon – uitsluiten door enkel een arbeidscontract of loonfiches in aanmerking te nemen. Alle inkomsten moeten in overweging genomen worden.
De geboorteplaats mag niet op het inlichtingenformulier voorkomen, omdat ze kan leiden tot discriminatie op grond van afkomst of nationaliteit. Deze informatie, die vastgoedmakelaars ook in het kader van de antiwitwaswet moeten opvragen, wordt pas na de selectie gevraagd, bij het afsluiten van het contract.
Om de identiteit en de meerderjarigheid van de huurder te controleren kan bij het ondertekenen van het huurcontract gevraagd worden naar de geboorteplaats.
Tenslotte peilt het standaardformulier ook naar het bezit van huisdieren. Een assistentiehond wordt evenwel niet beschouwd als een huisdier. Een eigenaar kan wel huisdieren weigeren, maar nooit assistentiehonden. Het weigeren van personen met een handicap die een assistentiehond gebruiken wordt gezien als een vorm van discriminatie.
Het standaard inlichtingenformulier en het vademecum kunnen gedownload worden op de website van het BIV (www.biv.be: klikken op ‘Vastgoedmakelaar’, vervolgens op ‘Typedocumenten’ en naar beneden scrollen) of op die van het Centrum (www.diversiteit.be).
Het Centrum verleent informatie en advies met betrekking tot de antidiscriminatiewetgeving en de toepassing ervan aan kandidaat-huurders én aan eigenaren.
Discriminatie op de huisvestingsmarkt: dossiers 2012
In 2012 behandelde het Centrum 133 dossiers over discriminatie op de huisvestingsmarkt. Het aandeel van discriminatie op grond van fortuin neemt jaar na jaar toe en is groter geworden dan discriminatie op grond van afkomst. In absolute cijfers blijft discriminatie op grond van afkomst echter evenzeer toenemen. Een realiteit die overigens moeilijk te bewijzen is omdat het vaak op een verdoken manier gebeurt, zonder bewijzen.
Het Centrum ontving ook meldingen van personen met een handicap die problemen hebben om een woning te vinden omdat ze een inkomensvervangende tegemoetkoming ontvangen, of om aanpassingen te doen aan hun woning.
Meer info
Aanbeveling van de Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer en de opmerkingen van het Centrum (2009): www.diversiteit.be/?action=onderdeel&onderdeel=79&titel=Wonen
- Discriminatie op de huisvestingsmarkt: praktische tips voor eigenaars (2008): www.diversiteit.be/?action=publicatie_detail&id=45&thema=3&select_page=216
- Discriminatie op de huisvestingsmarkt: hoe kan je reageren? (2007):
www.diversiteit.be/?action=publicatie_detail&id=5&thema=2&select_page=216
Downloads
Vademecum standaardformulier
(21.27 KB) 
Blijf op de hoogte van de activiteiten van het Centrum: schrijf u in op onze nieuwsbrief.
Davy Coolen
T: 02 212 30 41
E: daco(apenstaartje)cntr(punt)be